Bazen bir ülkenin aldığı karar, yalnızca kendi sınırlarını değil, bütün dünyayı ilgilendirir. Avustralya’nın 10 Aralık 2025itibarıyla yürürlüğe soktuğu ve 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesaplarını tamamen kapatmayı hedefleyen yeni yasası, tam da böyle bir karardır.
Bu düzenleme, yalnızca bir teknoloji hamlesi değil; bir toplumsal alarm, bir nesil koruma refleksi ve belki de en önemlisi, dijital gidişata “artık dur” deme cesaretidir.
Hangi Platformlar Yasaklanıyor?
Yasa kapsamında Facebook’tan Instagram’a, TikTok’tan X’e, Snapchat’ten YouTube’a kadar on büyük platforma ciddi yükümlülükler getiriliyor. Çocukların bu dijital dünyada kontrolsüzce savrulmasına set çeken bu yasa sembolik değil; uymayan şirketler için 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar varan ağır yaptırımlar içeriyor. Yani Avustralya, meseleyi ciddiye alıyor.
Peki neden?
Çünkü artık herkes görüyor ki, sosyal medya çocuklar için masum bir eğlence alanı olmaktan çoktan çıktı. Algoritmaların yönlendirdiği, “tavşan deliği” etkisiyle çocukları bir içerikten diğerine sürükleyen bu dijital evren, yetişkinler için bile zorlayıcıyken; çocuklar için adil bir mücadele alanı değil.
Bunu söyleyen de Avustralya eSafety (Güvenlik) Komisyonu’nun başındaki isim Julie Inman Grant. Başbakan Anthony Albanese’nin sözleri ise meselenin özünü özetliyor:
“Çocuklar ekran başında değil; dışarıda oynamalı, spor yapmalı, sanatla ve müzikle tanışmalı.”
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese: Çocuklar ekran başında değil; dışarıda oynamalı, spor yapmalı, sanatla ve müzikle tanışmalı.
Bizde Manzara Ne? Türkiye ve Sosyal Medya
Şimdi dönüp kendi ülkemize bakalım. Modern dünyanın unuttuğu hakikati Avustralya hatırlarken, bizde durum ne yazık ki endişe verici.
Henüz 13–14 yaşında çocukların sosyal medyada;
-
Kendilerini olduğundan büyük göstermeye çalıştığı,
-
Ağır makyajlar ve yetişkin kıyafetleriyle “beğeni” peşinde koştuğu,
-
Mahremiyetin hiçe sayıldığı bir tabloyla karşı karşıyayız.
Maalesef bu konuda ikiye bölünen bir ülkeyiz. Bir kısmımız geleceğe güvenle bakmak için tedbir ararken, diğer kısım bunu “özgürlük” savunmasıyla geçiştiriyor.
Özgürlük mü, Korumasızlık mı?
Sorun tam da burada başlıyor. Çocukluk hızla ortadan kalkıyor, masumiyet yerini teşhire bırakıyor. Kötü niyetlilerin ağına çocuklarımızı kendi ellerimizle itiyor, mahremiyeti algoritmalara kurban ediyoruz.
Öyle ki bu durum çoğu zaman “çağın gereği” gibi kavramlarla savunulsa da; ortada bir özgürlük değil, korumasızlık var. Kendini ifade etmek değil, yönlendirilmek var.
Bu gidişatın sonucu, “kaynayan kurbağa” misali, sessiz ve derinden gelen bir toplumsal çözülmedir. Avustralya, suyun ısındığını fark edip kurbağayı kurtarmak için frene basıyor. Kamuoyunun %77’si de bu duruşun arkasında.
Sonuç: Bir Nesli Feda Etmemek
Elbette eleştiriler var. Ancak şu soru çoğu zaman sorulmuyor: Bir çocuğun korunma hakkı mı daha kıymetlidir, yoksa bir sosyal medyanın kullanıcı sayısı mı?
Bugün gençlerde artan yalnızlık, kimlik bunalımı ve değersizlik hissi tesadüf değildir. İzlenmek için yaşayan bir kuşaktan söz ediyoruz. Avustralya’nın attığı adım kusursuz olmayabilir ama cesur ve niyet olarak doğru bir adımdır. En azından “bir şeyler ters gidiyor” deme erdemini gösteriyorlar.
Bizim de artık sormamız gereken soru şu: Biz, çocuklarımızı algoritmalara mı emanet edeceğiz, yoksa sorumluluğu üzerimize mi alacağız?
Cevap zor değil. Sadece cesaret istiyor. Ve bazen bir ülkenin attığı adım, bize aynayı tutmaya yeter.
—
Abdulkadir ŞEN’in diğer yazılarına ulaşmak için tıklayınız.
