Pompaj Depolamalı HES konusunu detaylandırırken elektrik şebekelerinde esnekliğin nasıl sağlandığına da biraz değinmemiz gerektiğini fark ettim. Bunları maddeler halinde özetlemek istiyorum.
-
Talep Tarafı Esnekliği (Demand Side Flexibility) yani tüketicilerin elektrik kullanımını zaman içinde kaydırması olarak açıklayabiliriz. Örneğin sanayi tesisleri veya büyük binaların, şebeke ihtiyacına göre enerji kullanımını geçici olarak azaltması verilebilir. Akıllı sayaçlar ve dinamik tarifeler (örneğin: gece daha ucuz elektrik) bu süreci destekler.
-
Enerji Depolama Sistemleri önemli bir esneklik sağlar. Bataryalar (özellikle lityum-iyon), şebekeye ihtiyaç duyulan anda enerji verir veya fazla enerjiyi depolar. Pompalı Depolamalı Hidroelektrik Santraller (PDHES) gibi büyük ölçekli sistemler uzun süreli esneklik sağlar. Isı depolama (termal enerji), basınçlı hava depolama (CAES) gibi alternatif yöntemler de vardır.
-
Esnek Üretim Kaynakları (doğalgaz santralleri, hidroelektrik santraller gibi kaynaklar) üretimi çok hızlı artırıp azaltabilir. Yenilenebilir kaynakları ise (güneş, rüzgâr) çoğunlukla kontrolsüz üretir; bu nedenle destekleyici esnek kaynaklara ihtiyaç vardır.
-
Elektrik İletim ve Dağıtım Altyapısının Modernizasyonu da (Akıllı şebekeler (smart grid)), anlık veriyle daha esnek yönetim sağlar. İletim hattı bağlantılarının artırılması (interkonneksiyon), farklı bölgelerin birbirine destek olmasına imkân tanır.
-
Piyasa Mekanizmaları olarak niteleyebileceğimiz dengeleme piyasaları, elektrik dengesini sağlamak için esnek kaynaklara ödeme yapılmasını sağlar. Reaktif güç ve frekans kontrolü sağlayan hizmetler, sistemin istikrarı için önemlidir.
-
Hibrit Sistemler ve Mikro şebekeler de esnekliğin bir parçasıdır. Güneş + batarya + jeneratör gibi hibrit sistemler, izole bölgelerde esneklik sağlar. Mikro şebekeler, ana şebekeden bağımsız çalışabilen küçük ölçekli sistemlerdir. Özellikle afet durumlarında önemlidir.
-
Yakın güç santrallerine enterkonnekte bağlantı da tedarik ve tüketimin dengelenmesi için kullanım alanının genişletilmesini ve bu esnek yapılandırma ile talebin her zaman tam olarak karşılanması sağlanır.
Elektrik şebekelerinde esneklik, hem teknolojik yatırımlarla (depolama, akıllı şebeke, esnek üretim) hem de politikalar ve piyasa düzenlemeleriyle sağlanır. Esnek bir sistem ise; daha fazla yenilenebilir enerjiye imkân tanır, arızalara ve ani taleplere karşı daha dayanıklıdır ve en önemlisi enerji arz güvenliğini artırır.
Bu bağlamda Pompaj Depolamalı HES konusuna bir sonraki yazıda devam edeceğiz.
1969 yılında Adapazarı’nda doğdu. İlk ve orta öğretimini Adapazarı’nda, Lise eğitimini Sakarya 1. Endüstri Meslek Lisesinde (Elektrik Bölümü) tamamladı. Lisans eğitimini Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümünde tamamladı. İlk Yüksek Lisans eğitimini Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde “Yüksek Mühendis” unvanını alarak, ikinci Yüksek Lisans eğitimini ise Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde İşletme bölümünde “İşletme Bilim Uzmanı” unvanını alarak tamamladı. Askerliğini kısa dönem olarak Ankara’da ve Manisa’da yaptı. Çalışma hayatına 1991 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nda başladı, Sivas, Tekirdağ ve Sakarya illerinde Teknik Öğretmen ve Yönetici olarak vazife yaptı. 2004-2007 yılları arasında Adapazarı Merkez Belediyesi’nde Teknik İşler Başkan Yardımcısı, 2007-2014 yılları arasında Sakarya Su ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğü’nde Genel Müdür Yardımcısı ve 2021-2022 yılları arasında Teftiş Kurulu Başkanı olarak görev aldı. Halen Elektrik Makine ve Malzeme İkmal Daire Başkanı olarak vazife yapmaktadır ve bu daire sorumluluğunda kuruma ait 6 HES ve 1 GES işletmeciliği yapılmaktadır. 2017-2024 yılları arasında Mimar ve Mühendisler Grubu (MMG) Sakarya Şube Başkanlığı’nı yürütmesinin yanında yerel ve ulusal ölçekli derneklerde muhtelif görevlerde bulunmuştur. 2015 yılından bu yana “Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı" da yapmaktadır. Telekomünikasyon alanında Cem SERTEL ile birlikte kaleme aldığı “Haberleşme Tekniği-1” kitabı halen lise ve üniversitelerde okutulmaktadır. Evli ve 3 çocuk babasıdır.
