Gökçekaya depolamalı hidroelektrik santrali projesinden bahsedince çevremde bu konuyla ilgili yeterli bilgi olmadığı kanaati oluştu. Hatta Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü yeni mezun bir mühendis ile sohbet ettiğimde bu konu hakkında bilgi sahibi olmadığını öğrenince bu konuyu işleme ihtiyacı hissettim.
Pompalı Depolamalı Hidroelektrik Santral (PDHES) ya da İngilizce adıyla Pumped Storage Hydroelectric Power Plant, elektrik enerjisinin büyük ölçekli depolanması amacıyla kullanılan bir sistemdir. Bu depolama şekli enerji sistemlerinin dengelenmesinde önemli bir rol oynar.
PDHES, iki farklı su rezervuarı (üst ve alt) arasında çalışan bir hidroelektrik santral türüdür. Sistem temel olarak elektrik enerjisini potansiyel enerjiye çevirerek depolar, sonra ihtiyaç olduğunda bunu tekrar elektrik enerjisine dönüştürür.
Geceleri enerji fazlası olduğunda (enerjiye düşük talep zamanı) elektrik kullanılarak alt rezervuardaki su, üst rezervuara pompalanır. Bu işlem sırasında elektrik potansiyel enerjiye dönüştürülmüş olur. Gündüzleri enerjiye ihtiyaç olduğunda (enerjiye yüksek talep zamanı) üst rezervuardaki su, türbinlerden geçirilerek alt rezervuara döner. Bu sırada suyun potansiyel enerjisi tekrar elektrik enerjisine dönüştürülür.
Böyle bir tesisin yapılması için öncelikle uygun coğrafya (yükseklik farkı, su kaynakları) gerektirdiğini söylemeliyiz.
Avantajlarını şöyle sıralayabiliriz: Büyük ölçekli enerji depolama sağlaması, şebeke dengesini sağlaması (frekans, ani talep artışı), yenilenebilir enerji sistemleriyle entegre olabilmesi, uzun ömürlü ve güvenilir bir teknoloji olması.
Tabi avantajlarının yanında yüksek ilk yatırım maliyetine sahip olması, kurulum süresi uzun olması dezavantajlarını da saymak lazım. Su kaybı, buharlaşma ve çevresel etkiler ikincil düzeyde belki de verimlilik hesabı için değerlendirilmelidir.
Bu santraller yenilenebilir enerjinin desteklenmesi, elektrik şebekesinin dengelenmesi, acil enerji ihtiyaçlarında devreye girmesi, pik talep saatlerinde sisteme destek olması amacıyla kullanılıyor.
Dünyada Japonya, ABD, Çin ve Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılan bu sistem ülkemizde henüz kullanılmıyor. Ancak gelecekte yenilenebilir enerjiye geçişle birlikte önemli hale gelmesi bekleniyor.
Bu santrallerde temelde iki fiziksel büyüklük bulunur: Bunlar, üst rezervuarın enerji depolama kapasitesi ile üst-alt rezervuar arası düşü yüksekliğidir. Bunun dışında rezervuardaki suyun minimum boşalma süresi seçilecek türbin modelini belirlemek için önemlidir.
Önümüzdeki yazıda bu santrallerin tarihsel gelişiminden devam edeceğiz.
1969 yılında Adapazarı’nda doğdu. İlk ve orta öğretimini Adapazarı’nda, Lise eğitimini Sakarya 1. Endüstri Meslek Lisesinde (Elektrik Bölümü) tamamladı. Lisans eğitimini Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümünde tamamladı. İlk Yüksek Lisans eğitimini Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde “Yüksek Mühendis” unvanını alarak, ikinci Yüksek Lisans eğitimini ise Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde İşletme bölümünde “İşletme Bilim Uzmanı” unvanını alarak tamamladı. Askerliğini kısa dönem olarak Ankara’da ve Manisa’da yaptı. Çalışma hayatına 1991 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nda başladı, Sivas, Tekirdağ ve Sakarya illerinde Teknik Öğretmen ve Yönetici olarak vazife yaptı. 2004-2007 yılları arasında Adapazarı Merkez Belediyesi’nde Teknik İşler Başkan Yardımcısı, 2007-2014 yılları arasında Sakarya Su ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğü’nde Genel Müdür Yardımcısı, 2021-2022 yılları arasında Teftiş Kurulu Başkanı ve 2022-2026 yılları arasında kuruma ait 6 HES ve 1 GES işletmeciliğinin de yapıldığı Elektrik Makine ve Malzeme İkmal Daire Başkanı olarak vazife yapmıştır. 2026 yılı başında kamudan emekli olup enerji ve gayrimenkul değerleme alanında faaliyet gösteren kendi firmasını kurmuştur. 2017-2024 yılları arasında Mimar ve Mühendisler Grubu (MMG) Sakarya Şube Başkanlığı’nı yürütmesinin yanında yerel ve ulusal ölçekli derneklerde muhtelif görevlerde bulunmuştur. Telekomünikasyon alanında Cem SERTEL ile birlikte kaleme aldığı “Haberleşme Tekniği-1” kitabı halen lise ve üniversitelerde okutulmaktadır. Evli ve 3 çocuk babasıdır.
