Elektrikli Araçlarda WLTP Bilmecesi

Gün geçmiyor ki uluslararası otomobil markaları bir modelinden elektrikli versiyonunu piyasaya sürüyor olmasın. Piyasaya her giren araç için türlü detaylarla özellikleri sunuluyor. Uzunluğu, genişliği, bagaj hacmi, aks aralığı ve ardından elektrikli araca ait teknik özellikler sıralanıyor: şu kadar kilovat veya beygir gücü seviyesinde elektrik motoru, şu özellikte şu metallerden oluşan batarya, 100 kilometre hıza şu kadar saniyede ulaşması ve maksimum hızı veriliyor. Bu kombinasyona ait WLTP’ye göre menzili ve şu kadar kilovatlık AC şarj ile şu kadar kilovatlık DC hızlı şarj destekli %15 ile 80 arası dolumunun (şarjının) kaç dakika sürdüğü belirtiliyor.

Emin olun bu kadar detayı ancak 5 bilinmeyenli denklemi çözebilecek kapasitede yeterliliğe sahip bir mühendis anlamlandırabilir, sunulan ürünün fiyat performans kıyaslamasını yapabilir. Üstüne üstlük bu kombinasyon sunulduktan sonra üst seviyede veya uzun menzil versiyon için başka detaylar paylaşılıyor, bu detaylarla alıcının kafası iyice karışıyor.

Bir de bu kadar cümle arasında araya sıkıştırılan WLTP ne olduğu meçhul bir hal alıyor. WLTP; (Worldwide Harmonized Light-Duty Vehicles Test Procedure) Uluslararası Uyumlu Hale Getirilmiş Hafif Araç Test Prosedürü anlamına geliyor. WLTP detayına baktığımız zaman bizim ortaokul/lise çağlarında NŞA diye kısaltılan ve Normal Şartlar Altında diye uzun yazılan ama hiçbir zaman o normal şartların oluşmadığı bir durum vardır ya, işte ona benziyor.

Aslında WLTP bir test koşulları silsilesidir. Bu test esnasında klima radyo ve farlar kapalı olur, araçta sadece 75 kilogram ağırlığa sahip bir sürücü bulunur, lastik basınçları fabrika ayarlarında olur, dış sıcaklık 23 ila 27 derece arasında olması planlanır, test eğimsiz ortamda ve dinamometre üzerinde yapılır. İşte bu şartlar testin gerçekçiliğinin sorgulamamıza sebebiyet veriyor.

Ticaret Bakanlığı elektrikli araç reklamlarında yanıltıcı beyanlara karşı bir çalışma yaptı. 12 Haziran 2025 günü Reklam Kurulu 103 dosyayı değerlendirdi ve 92 reklamı mevzuata aykırı buldu. Aslında uzun zamandır elektrik araç sahiplerine veya alıcılarını zorlayan gerçek dışı menzil sorunu masaya yatırılmış oldu. WLTP verileriyle sunulan bilgilerin gerçek sürüş koşullarını yansıtmadığı, sunulan menzil değerlerinin hangi test standardına göre belirlendiğinin açıklanmadığı, hava sıcaklığı / sürüş tarzı / klima ve diğer enerji tüketen cihazların elektrikli araç kullanımının menzil üzerindeki etkisinin tüketici ile paylaşılması istendi. Bu yılın ilk altı ayındaki Reklam Kurulu’nun 838 dosya incelediğini ve 753’ünde mevzuata aykırılık tespit ettiğini parantez dışı ifade edelim.

İşte bu aşamada sektör temsilcileri fikrin ikiye ayrılıyor. İlki biraz daha gerçekçi şartlarda bir test ortamının oluşturulmasının şart olduğunu ve kullanıcının sürprizlerle karşılaşmayacağı bir test ortamının kurgulanması gerektiğini savunuyor. İkinci grup biraz daha piyasa şartları kapsamında nasıl ki içten yanmalı motorlu araçların şehir içi 100 kilometredeki harcanan yakıt miktarının katalogda yazandan %30 – %40 daha fazla olduğunu varsaymak üzerine kurgulanıyorsa, elektrikli araçlar için de katalogda bildirilen şehir içi ve şehirlerarası menzil değerlerini %20 – %30 daha eksik haliyle kabul edilmesinin daha gerçekçi olacağını öngörüyorlar.

Öyle gözüküyor ki, bu konu daha çok başımızı ağrıtmaya devam edecek.