Elektrik Faturasındaki Üç Çocuk Çelişkisi

Hükümetin enerji politikalarında 2026 yılı itibarıyla başlattığı “yeni dönem”, sessiz sedasız ama derinden bir tartışmayı evlerimize taşıdı. Yıllık 4.000 kWh sınırı… İlk bakışta sadece rakamlardan ibaret teknik bir düzenleme gibi duruyor. “Çok tüketen piyasa fiyatını ödesin, devletin sırtındaki sübvansiyon yükü azalsın” mantığı, kulağa rasyonel bir ekonomi yönetimi gibi gelebilir. Ancak mesele mutfağa, çocuk odasına ve vatandaşın dünya görüşüne gelince işler bir hayli karışıyor.

Yıllardır meydanlarda, kürsülerde ve devletin en üst kademelerinde yankılanan bir çağrı var: “En az üç çocuk.” Nüfusun yaşlanmasına karşı dinamik bir toplum yapısını korumak, Türkiye’nin beka meselesi olarak önümüze konuluyor. Peki, devletin bir eliyle “çoğalın” dediği bir iklimde, diğer eliyle “kalabalıklaştıkça faturanı katlarım” demesi ne kadar tutarlı?

Bugün Türkiye’de mütevazı bir yaşam süren beş-altı kişilik bir ailenin, sadece temel ihtiyaçları için (buzdolabı, çamaşır makinesi, aydınlatma ve belki ısınma) tükettiği elektrik, 333 kWh’lık o sihirli aylık sınırın çok üzerinde kalıyor. Bu aileler ne lüks bir villa işletiyor, ne de kripto para madenciliği yapıyor; sadece kalabalıklar. Yani devletin teşvik ettiği o “geniş aile” yapısının içine girdikleri an, otomatik olarak “yüksek tüketimli zengin” sınıfına alınıp sübvansiyon şemsiyesinin dışına itiliyorlar.

İşte tam burada büyük bir yapısal çelişki doğuyor. Bir yandan nüfus artış hızını stratejik bir hedef olarak belirleyip teşvik edeceksiniz, diğer yandan bu stratejinin doğal sonucu olan “yüksek enerji ihtiyacını” cezalandırıcı bir maliyetle karşılayacaksınız. Bu durum, sosyal devlet ilkesinin sadece kâğıt üzerinde kaldığının, ekonomi yönetiminin ise toplumsal gerçekliklerden kopuk bir “excel tablosu” mantığıyla hareket ettiğinin en somut göstergesidir.

Dünyaya baktığımızda bu çelişkiyi çözen örnekler yok değil. Örneğin İspanya’da uygulanan “Bono Social” sistemi, kalabalık aileleri doğrudan bir “koruma kalkanı” içine alıyor. Orada devlet, “Senin çocuk sayın fazlaysa, senin enerji ihtiyacın lüks değil, temel haktır” diyor. Bizde ise sistem, hane halkı sayısına kör bir şekilde sadece sayaca bakıyor. Kimin yaktığına değil, ne kadar yaktığına odaklanıyor.

Elbette bu işin bürokratik zorlukları, veri entegrasyonu sancıları olacaktır. Kimin nerede oturduğunu takip etmek, nüfus kayıtlarını elektrik abonelikleriyle eşleştirmek kolay bir operasyon değil. Ancak teknolojiyle övündüğümüz, e-Devlet kapısının her derdimize derman olduğunu söylediğimiz bir çağda, bu zorlukların arkasına sığınmak ne kadar inandırıcı?

Enerji tasarrufu yapmak, verimliliği artırmak ve bütçe disiplinini sağlamak elbette kıymetli hedefler. Ancak bu hedeflere giderken, devletin kendi eliyle çizdiği nüfus projeksiyonunu baltalaması tam bir “kendi ayağına sıkma” hikâyesidir. Vatandaşa “çoğalın” dedikten sonra, kalabalıklaştığı için gelen o kabarık faturanın altında onu yalnız bırakmak, sadece bir ekonomik tercih değil, aynı zamanda ciddi bir samimiyet sınavıdır.

Görünen o ki; ya nüfus politikamızı sayaçlara göre güncelleyeceğiz ya da sayaçlarımızı insan odaklı, adil bir sosyal devlet anlayışıyla yeniden kurgulayacağız. Çünkü hem “üç çocuk” tavsiye edip hem de o evin ışığını “pahalı” kılmak, hiçbir mantık süzgecinden geçmiyor.